Spis popularnych roślin

Współpraca: Erik Olson
Tłumaczenie strony http://faq.thekrib.com/plant-lists.html: Maciej Michalski
Przeczytaj notkę COPYRIGHT.

Informacje zawarte na tej stronie są oparte na moich doświadczeniach, wykazie roślin w poprzednim FAQ (autor nieznany), informacjach zamieszczonych w czasopiśmie The Aquatic Gardener (dalej: TAG nr tomu:numer), książce Scheurmanna, Aquarium Plants Manual (1993), biuletynach różnych stowarzyszeń akwarystycznych i starych artykułach na serwisie the Krib. Współpraca: Elaine Thompson, Len Trigg, Eric S. Deese, Shaji Bhaskar i Peter Konshak.

(Nazwy polskie podano w oparciu o książkę terminolgię stosowaną przez Stefana Kornobisa, w pracy Podwodny ogród. Dobór i uprawa roślin w akwarium, Wydawnictwo Medix Plus, Poznań 1996 [dalej Kornobis nr strony]; w szczególnym wypadkach odwołano się do książki Hansa Freya, Akwarium słodkowodne, tłum. W. Wiśniewolski, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1990 [dalej Frey nr strony] - przyp. tłum.).

Czarna lista roślin

Rośliny umieszczone na czarnej liście są sprzedawane jako rośliny wodne, gdy w rzeczywistości są to rośliny ziemne (doniczkowe) albo uprawiane hydroponicznie (w częściowym zanurzeniu). Typowy scenariusz po zakupieniu którejś z nich przedstawia się następująco: miesiąc życia a następnie obumarcie. Nie należy ich kupować jeżeli nie planuje się założenia paludarium i nie chce się utrzymywać liści roślin powyżej poziomu wody. Główny problem ze zidentyfikowaniem roślin z czarnej listy polega na tym, że są one przeważnie określane nazwami handlowymi, które zmieniają się w zależności od miejsca sprzedaży... Aby rzecz utrudnić, czasami prawdziwe rośliny wodne są sprzedawane pod tymi nazwami - tak więc najlepiej znać naukowe nazwy roślin!

(Poniższe nazw pozostawiono w brzmieniu angielskim, z ewentualnym [dosłownym] tłumaczeniem polskim w nawiasie. W nielicznych wypadkach, kiedy udało się roślinę zidentyfikować, a jej łacińska nazwa posiada polski odpowiednik, podano ją przyp. tłum.).

umbrella pine (parasol sosny)
ground pines / club mosses (sosny gruntowa / klub mchów) (Lycopodium)
aluminium plant (roślina aluminiowa) (Pilea cadairei)
crinkle (fałduj) (Hemigraphis) (brak polskiej nazwy; używa się określenia hemigrafis - przyp. tłum.)
green hedge (zielony żywopłot)
underwoter palm (palma podwodna)
spider plant (roślina pająka) (Chlorophytum)
Chinese evergreen (wiecznie zielony Chińczyk)
arrowhead - zarówno Syngonium (roślina domowa) jak i gatunek Sagittaria, któremu zanurzenie nie sprzyja.
pongol sword
sandriana, green dragon plant (roślina zielonego smoka) (Dracena sanderana) - wysoka podobna do zboża łodyga, liście ciemnozielone, w kształcie szpady z białymi krawędziami (w Polsce używa się nazwy dracena albo smokowiec - przyp. tłum.).
Mondo grass, fountain plant (roślina fontannowa) (Ophiopogon japonicus) - trawiasta, liście w jednej płaszczyźnie.
Japanese rush (japoński pęd) (Acorus gramineus) wygląga jak mondo.
Brazil sword (brazylijski miecz), Borneo sword (miecz Borneo) (Spathiphyllum sp.). według Rataja, S. Wallisii może być odpowiednia do zanurzenia.
Scarlet hygro (szkarłatna hygro) / dragon flame (płomień smoka) / alligator weed (chwast aligatora) (Alternanthera) - zob. listę roślin łodygowych, ponieważ niektóre odmiany mogą być uprawiane w akwariach.

Legenda

Większość roślin, która rośnie w warunkach niskiego albo średniego oświetlenia zwykle będzie się czuć dobrze, a nawet lepiej przy intensywniejszym świetle. Wyjątki są odnotowane. Poniżej opisano oznaczenie symboli:

Wymagane intensywne oświetlenie
Wymagane średnie oświetlenie
Wymaganie słabe oświetlenie
Toleruje słonawą wodę albo wysokie pH
Szybki wzrost
Roślina pływająca

Rośliny łodygowe

Aby rozmnożyć większość roślin łodygowych, przycina się je i ponownie umieszcza górną część (sadzonkę) w podłożu (rozmnażanie przez podział - przyp. tłum.). Można też pozostawić posadzoną dolną część (macierzystą roślinę) aby wypuściła dwa albo więcej nowych pędów. Niektóre rośliny łodygowe wyrastają ponad wodę i kwitną. Większość roślin łodygowych umieszcza się w grupach w tle akwarium.

Alternanthera (alternantera [Reineckego - przyp. tłum.]): Kolor szkarłatny do głęboko czerwonego, który zmienia się w oliwkowy przy słabszym oświetleniu. Nie należy jej mylić z A. sessilis sprzedawaną pod tą samą nazwą; A. reineckii rzeczywiście rośnie pod wodą. (TAG 6:4, 6:5). (Kornobis 38).
Bacopa (bakopy): Roślina bagienna, która rośnie dobrze pod wodą, jako roślina w tle albo wypełniająca. Liście mięsiste, bladozielone do czerwonych, łodyga o wysokości do 16" (40 cm). 68-78°F (20-25°C). W grupach tworzy doskonałe tło na tył lub bok akwarium. (Kornobis 41).
Cabomba (kabomby): Łodyga wyrasta do 20" (50 cm). Liście doskonale imitują igły sosnowe, rozwijając się wachlarzem od centralnego pnia. Para liści przy każdym węźle. Jeśli oświetlenie jest zbyt słabe ma tendencję do odłamywania z boków i zaśmiecania akwarium. Trudna do uprawy; potrzebuje dobrego nawożenia. (Kornobis 34).
Cardimine (chyba Cardamine przyp. tłum.) lyrata (rzeżucha japońska): Piękna, delikatna roślina. Liście małe (1/2-1") (1,3-2,5 cm), sercowate z falistymi brzegami na cienkiej łodydze. Korzenie rosną powyżej wody przy każdym węźle. Bardzo dobrze toleruje zimną wodę; może przezimować na wolnym powietrzu w temperaturach bliskich zamarzaniu, nawet w uprawie hydroponicznej. Liście wyglądają jak u Hydrocotoyle (chyba Hydrocotyle - przyp. tłum.) sp., ale łodyga jest prosta. (Frey 124).
Ceratophyllym (chyba Caratophyllum - przyp. tłum.) demersum (rogatek sztywny): Bardzo wytrzymała. Liście rozwidlone, osadzone w okółek. Przy średnim oświetleniu ma wydłużoną łodygę, w lepszych warunkach rośnie szybko. Nie ma korzeni, więc może być hodowana jako roślina pływająca lub posadzona w podłożu. Wielkość do 2 stóp (60 cm). (Frey 123).
Elodea / Egeria (moczarki): Woli niskie temperatury (50-77°F) (10-25°C) w akwarium, nieco zasadowy odczyn pH. Liście prześwitujące, zielone, rosnące dookoła łodygi. Jest dobrym pożywieniem dla złotych rybek oraz natleniaczem akwarium. Może być hodowana jako roślina pływająca lub sadzona w podłożu. Dobra dla początkujących. (Kornobis 46; Frey 128).
Hydrocotoyle (chyba Hydrocotyle - przyp. tłum.) leucocephala (wąkrota białogłowa): Roślina łodygowa (ponad 20") (50 cm) z sercowatymi, zielonymi liściami o średnicy 1" (2,5 cm). Rozwija kilka małych korzeni przy każdym węźle. Toleruje temperatury w przedziale od 50-82°F (10-28°C). W akwarium, kiedy osiągnie lustro wody, rośnie jako roślina pływająca i zakwita. Jeżeli korzenie nie rosną dobrze, potrzebuje okresowego odświeżenia przez przycięcie. Liście wyglądają jak u Cardimine (chyba Cardamine przyp. tłum.) lyrata. (Kornobis 75).
Hygrophila corymbosa (nadwódka szerokolisna / wąskolistna / tajlandzka): Znana też jako Nomaphila stricta. Liście lekko zielone, czasami z czerwonawymi żyłami. Łatwo wyrasta ponad wodę, gdzie liście zmieniają się na ciemne, czerwonawozielone. Duża roślina; dobre nadaje się do narożników i tyłu w dużych, głębokich akwariach. Rośnie szybko przy obfitym użyźnianiu. Dość wytrzymała. Innym gatunkiem, podobnie wyglądającym i o podobnych wymaganiach jest nadwódka wąskolistna. (Prawdopodobnie H. augustifolia). (Kornobis 44-45).
Hygrophila difformis (nadwódka trójkwiatowa): Łatwa do uprawy. Woli silne oświetlenie, a przy średnim rośnie powoli. Ładne, rozgałęziające się jasnozielone liście. Odmienne liście i kwiaty powyżej wody mają odmiany hydroponiczne. Rozmnażana przez sadzonki. Znana też jako Synnema triflorum. Czasami mylona z Ceratopteris. (Kornobis 43).
Hygrophila polysperma (nadwódka wielonasienna): Rozprzestrzeniona jak chwast. Zielona przy średnim oświetleniu, ale w lepszych warunkach świetlnych ma brązowawe zabarwienie (i rośnie większa). "Słoneczne" i pstrokate odmiany są dostępne ale trudniejsze do uprawy. (TAB 7:4) (Kornobis 43).
Limnophila sp. (limnofilie): Podobna w wyglądzie do kabomby ale ma mniejsze wymagania świetlne. Przy każdym węźle wypuszcza w okółek jasnozielone liście (kabomby mają parę liści przy każdym węźle). Istnieją dwa popularne gatunki, L. aquatica (limnofilia wodna lisi ogon) i L. sessiliflora (limnofilia bezszypułkowa). Ten pierwszy jest większy, bardziej krzaczasty i ma ładniejsze liście. W akwarium tropikalnym i przy wysokim natężeniu oświetlenia jest wytrzymała. (Kornobis 36-37).
Lobelia cardinalis (lobelia czerwona): Podobna / identyczna do roślin ziemnych o czerwonych kwiatach. Mówi się, że jeżeli jest przycinana wydziela truciznę. (Kornobis 42).
Ludwigia repens: Liście łopatkowate, ciemnozielone do brązowawych. Sztywne łodygi, o długości do 20" (50 cm). Według mnie przesadzone pędy czasem gniją. (Kornobis 40).
Mayaca fluviatilis: Bardzo ładna roślina. Liście jasnozielone, wąskie o długości 1/2" (1,3 cm), układające się w okółek. Atrakcyjna przy uprawie w tle akwarium. Stała się powszechnie dostępna w 1994 roku. Jak gatunki nadwódki zdaje się być przysmakiem dla ryb. Jeżeli korzenie dobrze nie rosną, roślina winna być odświerzona przez przycięcie.
Myriophyllum (wywłóczniki): Powściągliwa roślina, która potrzebuje dobrego oświetlenia. Dobra do uprawy w tle. Liście ładne, zielone do czerwonawozielonych, zależnie od gatunku. Nad wodą wytwarza bardziej szorstkie liście, które zakwitją. (Kornobis 35).
Rotala: Bardzo delikatne liście, łatwe do uszkodzenia. Rośnie do wysokości 20" (50 cm), więc jest doskonałą rośliną drugoplanową. R. indica może rosnąć przy średnim oświetleniu ale nie będzie tak zielona. R . macrandra (rotala wspaniała) jest największa i najtrudniejsza do uprawy. Ma czerwone liście z różowymi spodami, zmieniające się na zielone przy niższym natężeniu oświetlenia; aby utrzymać czerwony kolor wymaga nawożenia żelazem. (Kornobis 38-39).
Utricularia (pływacz)

Rośliny rozetowe

Rośliny te rozmnażają się wegetatywnie przez rozłogi, podział kłącza, odrosty korzeniowe i pędy kwiatostanowe, które zwykle można odciąć gdy nowa roślina jest dość duża by rosnąć samodzielnie. Podobnie jak rośliny łodygowe, wiele z nich rośnie w uprawie hydroponicznej i w tych warunkach kwitną. Ogólnie rośliny rozetowe wolą nieznacznie miękką, kwasową wodę (2-3 dKH, pH 5,5-7).

Anubias: 72-82°F (22-28°C). W rzeczywistości nie są to rośliny rozetowe, wszystkie anubiasy mają płożące się kłącze, które rośnie bardzo powoli, wypuszczając w czasie wzrostu nowe liście. Roślina jest zbudowana jak czołg, niektórzy opowiadają, że trzymali je zamknięte w plastikowej torebce przez sześć miesiący a mimo to utrzymały się przy życiu. Jest to jedna z najbardziej kosztownych roślin akwarystycznych. Jeżeli rosła w uprawie hydroponicznej może wytwarzać większe liście i rosnąć szybciej a kwiaty będą produkować nasiona. Anubiasy często zakwitają pod wodą, ale nie mają nasion. Można posadzić korzenie (ale nie kłącze), lub nawet puścić kłącze po korzeniu dekoracyjnym jak mikrosorum skrzydlate (TAG 6:2). Najpowszechniejszym gatunkiem jest A. barteri var. nana (anubias niski), najmniejszy anubias, który ma jajowate liście i doskonale komponuje się jako tło w środku dużych akwariów. A. barteri var. barteri wygląda podobnie do odmiany nana, ale ma większe liście. A. congensis, A. lanceolata i inne rosną bardzo wysoko i komponują się dobrze na drugim planie. Czasami można je spotkać w lepszych sklepach akwarystycznych. (Kornobis 74).
Aponogeton (onowodki): Bulwa. Wymaga okresu spoczynku (po kwitnieniu opadają liście) poza krzyżówkami z crispus. Roślina łatwa dla początkujących. Rośnie samodzielnie na przednim planie albo w tle w grupach. Większość gatunków kwitnie w postaci wyrastających pędów kwiatostanowych z pojedynczym albo podwójnym kolcem i nasieniem. (Rośnie bardzo powoli z nasion, a młode szczepy należy chronić przed rybami) (TAG 4:3). Często spotykane gatunki:; (Kornobis 70-73; Frey 117-119).
Aponogeton madagascariensis (onowodek madagaskarski): Bardzo pożądana roślina z powodu jej 6-18" (15-45 cm) liści, które są podobne do osnowy koronki. Różowe samozapylające się kwiaty na podwójnym pędzie kwiatostanowym. Lubi bogate podłoże. Dopilnuj, aby przeszła okres uspienia ! Ginie w wodzie o temperaturze ponad 80°F (27°C). Roślina trudna do uprawy. (Frey 119).
Barclaya longifolia (barklaja długolistna): 10-20" (25-50 cm), liście delikatne brązowawe albo oliwkowozielone o umiarkowanie pofalowanych krawędziach. Lubi ciepłe podłoże i ciepłe akwarium (75-82°F) (24-28°C). Pojedyncze rośliny wyglądają dobrze na przednim planie. Często gniją w czasie przesadzania. Łatwo kwitnie i wytwarza nasiona przez pędy kwiatostanowe, rosnące w kierunku powierzchni wody lub pozostawia zanurzone i zamkniete (nasiona jeszcze żywe). Bardzo trudny do uprawy (TAG 4:1). (Frey 130).
Crinum (krinie): Rośnie z cebulki i wygląda jak cebulka. Jasnozielone liście są ogromne 20-40" (50-100 cm) i polecane tylko do dużych akwariów. Rośnie lepiej w jasnym świetle. (Kornobis 51).
Cryptocoryne (zwartki / kryptokoryny): Nie lubi przesadzania, dostosowanie się do nowego akwarium zabiera im miesiące, więc nie powinno się przenosić raz posadzonych roślin. Zwartki gniją z powodu nagłych zmian właściwości chemicznych albo jakości wody. Rozmnaża się przez kłącza; nowe rośliny rozwijają się w punktach węzłowych.-> Niezbyt dobra roślina dla początkujących. Często sprzedawana w koszyczkach z wełną szklaną, co zmniejsza wstrząsy związane z przesadzaniem. Zwykle woli wodę kwasową. Niektóre gatunki nie tolerują mocnego oświetlenia. Wymaga nawożenia żelazem i lubi bogate podłoże. (TAG 4:1, 4:2, 5:1, 5:2, 5:3, 5:4). Często spotykanymi gatunkami są:; (Kornobis 60-69; Frey 120-123).
Echinodorus (amazonki / żabienice): Większość z nich to doskonałe pojedyncze, lubiące obfite oświetlenie rośliny lub w dużym akwarium posadzone w grupie na drugim planie. Lubią obfite nawożenie. Mogą rosnąć w uprawie hydroponicznej. Rozmnażają się przez pędy kwiatostanowe lub przez podział korzenia (odrosty korzeniowe), zależnie od gatunku. (TAG 4:5, 5:5, 7:1, 7:5). Powszechnie znane gatunki to:; (Kornobis 52-59; Frey 114-116).
Lemna (rzęsa): Drobna (1/4") (0,6 cm) roślina z parą liści i korzeniem. Reprodukuje się bardzo szybko. Bardzo szkodliwy chwast, trudno go usunąć a większość ryb nie lubi go jeść. Lepiej spróbować posadzić pływającą paproć jak np. salvinia zamiast niej.
Lilaeopsis novae zelandiae: 64-77°F (18-25°C). Roślina sprzedawana pod tą nazwą jest prawdopodobnie L. braziliensis, południowoamerykańską Liaeopsis. Powoli rozciąga się w grubą darń trawy, liście (trzy przy każdej roślinie) długie na około 1-3" (2,5-7,5 cm), jasnozielone, podobne do trawy. Dobrze wygląda na środku i przedniej części akwarium.
Nuphar (grążele): Rośliny podobne do grzybieni. Zwykle sprzedawane jako obcięte kłącze, które gnije po miesiącu. Lubią niższe temperatury. (Frey 131).
Nymphaea (grzybienie): Cebulka. (chyba ma korzenie - przyp. tłum.). Delikatne liście, kolory zmieniające się od czerwonych do zielonych z możliwymi miejscowymi cętkami, zależnie od odmiany. Należy obrywć pływające liście jeśli chce się mieć roślinę zanurzoną. Reprodukuje się przez kwiaty lub boczne odrosty od głównej cebulki. Potrzebuje 3-5 pływających liści do tego aby kwitnąć. (Kornobis 78-79).; (W Polsce w naturze rośnie Nymphaea alba, która popularnie zwana jest lilią wodną - przyp. tłum.).
Nymphoides aquatica (roślina bananowa): Oliwkowe, sercowate liście, które wyglądają na pierwszy rzut oka podobne do liści grzybieni i podobnych do bulw banana korzeniach. Sadzona przez wkładanie bulw w 1/3 w podłoże. Woli niższe temperatury. Wypuszcza pływające liście jeżeli oświetlenie i użyźnianie jest dobre.; (Frey 125-126 podaje, że w Polsce bardziej popularne są: N. humboldtiana /grzybieńczyk Humboldta/ i N. indica /grzybieńczyk indyjski/).
Pistia stratiotes (topian osokowaty): Bardzo wymagająca roślina, która woli pełne słońce (wtedy wyrasta do rozmiaru sałaty) od warunków panujących w akwarium (gdzie ma rozmiar dwudziestopięciocentowki). Reprodukuje się przez rozłogi. Należy kupować w sklepach z wyposażeniem do oczek wodnych (Kornobis 85).
Sagittaria (strzałki): Zielona trawa z prostymi liśćmi. Wiele różnych odmian, niektóre małe do przedniego planu, niektóre raczej duże. Wytrzymała. Rozmnaża się przez rozłogi. Liście S. subulata (strzałki pływającej) rosną 4-24" (10-60 cm), w płytkiej wodzie wypuszcza małe białe kwiaty. 63-82°F (17-28°C). (Kornobis 49-50).
Valisneria (nurzańce): Trawa. Reprodukuje się przez rozłogi. Niektórzy stwierdzają, że rozwija się cyklicznie: najpierw rosnie jak oszalała, a potem w większej częsci zamiera. Szeroki zakres temperatury 59-86°F (15-30°C). V. spiralis (nurzaniec śrubowy) ma liście jak wstążki do 20" (50 cm), wypuszcza spiralną łodygę kiedy zakwita. V. tortifolia rośnie spiralnie. Inny popularny gatunek to V. gigantica (chyba gigantea - przyp. tłum.) (nurzaniec olbrzymi). (Kornobis 48; Frey 127).
Wolffia: Podobna do Lemny (rzęsy) ale nawet mniejsza.

Paprocie i mchy

Azolla (pływająca paproć): Paproć pływająca, która wyrasta w trójkątne tratwy. Należy kupować w sklepach z wyposażeniem do oczek wodnych (Frey 136).
Bolbitui (chyba Bolbitis - przyp. tłum.) heudeloti (bolbitis Heudelota): Wolno rosnące pełzające kłącze z ciemnozielonym, 8" (20 cm) płatowatym liściem. Należy wiązać kłącze do korzeni dekoracyjnych lub drewna, podobnie jak mech jawajski. Nie wolno zagrzebywać kłączy w żwirze. Może być uprawiany hydroponicznie w szybko ruszającej się wodzie. (Kornobis 81).
Ceratopteris (różdzyce): Wysoka do 20" (50 cm). Istnieją okazy sadzone i pływające. Dobre schronienie dla narybku, zacieniona roślina. Młode rośliny rosną na starszych liściach. Mylona czasami z Hygrophila difformis. Kilka różnych gatunków i / lub form może wymagać mocniejszego oświetlenia niż pozostałe. (Kornobis 80, 84).
Microsorum pteropus (mikrozorum skrzydlate): Rzeczywiście jest to Microsorum ale każdy nazywa ją Microsorium - twierdzi Arie De Graff (FAMA, 1991). Jest to jedna z najsilniejszych roślin wodnych. Sadzi się ją na stałych przedmiotach jak drewno i skały (wiąże się kawałkiem struny albo gumki, która utrzymuje je na miejscu) i ma pełzające kłącza, które można dzielić przez obcinanie. Młode rośliny rozwijają się z zarodników przymocowanych do starych liści, z których mogą być odcinane i sadzone. Przy dobrym oświetleniu wytwarza twarde liście, podobne do plastikowych; przy słabym liście są bardziej delikatne. Liście o długości do 8" (20 cm), niepodzielne, przyczepione do starych roślin mają po trzy płaty. (Kornobis 82).
Riccia fluitans (wgłębka wodna): Duży splątany głąb jak mech jawajski; dobre schronienie dla narybku żyworódek. Rośnie przy mocnym oświetleniu. (Kornobis 84).
Salvinia: Mała paproć pływająca, która rośnie w długich łańcuchach dwu owalnych liści i korzeniopodobnym trzecim. Łatwiejsza do kontroli niż Lemna (rzęsa). Należy kupować w wodzie ze sklepu, jak również jest tanie w większości sklepów akwarystycznych??. (Kornobis 83).
Vesicularia dubyana (mech jawajski): Rośnie w rozgałęziajšcych się kłębkach (zwitkach), plącząc się dookoła innych roślin. Ciemnozielony. Jest dobrym schronieniem dla ikry i narybku. Minimalna temperatura 75°F (24°C). Może nie lubić soli. (Kornobis 75).