Rośliny - wiadomości podstawoweRośliny - wiadomości podstawoweRośliny potrzebują do życia kilku rzeczy: światła, CO2, składników pokarmowych i pierwiastków śladowych. Niewiele osób wie, że powinny one być dostarczone w odpowiednich proporcjach (i niestety te proporcje są inne dla różnych roślin). Na przykład: jeśli roślina ma wystarczającą ilość światła, CO2, składników pokarmowych i większości pierwiastków śladowych, to brak jednego pierwiastka śladowego może powodować słaby jej wzrost, mimo, że inne rosną wspaniale. To wyjaśnia dlaczego niektóre rośliny są uważane za "trudne". Po prostu potrzeby innych są zaspokajane przez zwykłą wodę wodociągową. Jeśli rośliny nie są w stanie zużyć składników pokarmowych z powodu braku jednego lub kilku specyficznych pierwiastków, to wówczas nie zużyte składniki i światło jest tracone lub zużyte przez glony (co znakomicie przyspiesza ich rozwój).
W zasadzie nie ma gotowej recepty, mówiącej "ta roślina potrzebuje tyle światła, CO2, pokarmu czy pierwiastków śladowych". Akwarysta może jedynie metodą prób i błędów określić odpowiednie ilości dla swoich zbiorników.
światło jest bardzo ważne dla fotosyntezy. Dostarcza energię niezbędną do reakcji chemicznych. Rośliny czerpią energię przede wszystkim z niebieskiej i czerwonej składowej widma, ale akwarium wygląda lepiej oświetlone białym światłem (pełne widmo).
Intensywność i barwa jest bardziej istotna niż czas oświetlania. Do prawidłowego oświetlenia akwarium wystarczy 10-12 godzin dziennie oraz 0,4-0,8 wata na litr.
Bardzo ważne jest, aby zachować prawidłową proporcję pomiędzy intensywnością światła, a składnikami pokarmowymi. Nadmiar światła będzie marnowany przy niedoborze CO2 i pokarmu.
Dwutlenek węgla jest również bardzo ważny dla wzrostu roślin. Bez wystarczającej jego ilości rozpuszczonej w wodzie nie może zachodzić proces fotosyntezy. W akwariach CO2 powstaje jako produkt procesu oddychania ryb, niestety jest go często zbyt mało dla bujnego rozwoju roślin. Trzeba pamiętać, że niektóre rośliny nie potrzebują wiele CO2, inne natomiast, jak np. kryptokoryny, rosną nawet gorzej w środowisku bogatym w dwutlenek węgla.
Gdy nie dostarczamy do akwarium CO2 jego poziom wynosi 1-3 ppm (skrót od parts per million, co jest równoznaczne z mg/l). Większość roślin rozkwita gdy zawartość dwutlenku węgla wynosi 10-20 ppm. Należy więc dostarczać go sztucznie. Przy mniejszej zawartości CO2 rośliny nie będą w stanie zużyć całego dostarczanego im światła i innych składników pokarmowych. Zostaną więc one wykorzystane przez glony.
Oprócz wody (tlen i wodór) oraz CO2, rośliny potrzebują azotu i potasu. Azot jest zazwyczaj dostępny w wystarczających ilościach. Ryby wydalają go w procesie metabolizmu w postaci NH4+. Większość roślin woli azot w takiej właśnie postaci, choć niektóre zużywają końcowy produkt cyklu nitryfikacyjnego - azotany (NO3-). NH4+ jest jednak lepszym źródłem, ponieważ roślina potrzebuje mniej energii aby przerobić go na azot. Dobrym sposobem sprawdzania poziomu azotu jest monitorowanie azotanów. Jeśli poziom azotanów wynosi 0 ppm, wiadomo, że cały azot jest zużywany. Może to oznaczać, że niektóre rośliny mają niedobór azotu lub też osiągnięto jego idealny poziom (co nie zdarza się często).
Potas (K+) jest zazwyczaj zawarty w pokarmach dla ryb. Niestety, pomiar jego zawartości w wodzie jest trudny. Gdy nie ma wystarczającej ilości azotanów, to na ogół brak również potasu. Niektóre nawozy do roślin zawierają potas i mogą być bezpiecznie używane w akwarium.
Pierwiastki śladowe są zużywane przez rośliny w znikomych (śladowych) ilościach, co nie znaczy, że może ich nie być. Są pobierane przez rośliny w postaci jonów. Najważniejsze to: siarka (SO4--), wapń (Ca++), fosfor (HPO4--/H2PO4-), magnez (Mg++) oraz żelazo (Fe++).
Siarkę, wapń i magnez zawiera na ogół woda wodociągowa. Jednakże, jeśli woda ma małą twardość ogólną (< 3 stopnie dH), wówczas ilość wapnia i/lub magnezu może być niewystarczająca. Można to wyrównać przez dodanie do akwarium małej ilości wapnia oraz siarczanu magnezu.
Zawartość fosforu w wodzie można mierzyć badając zawartość fosforanów. Wartość nie mniejsza 0.2 ppm jest uważana za wystarczającą. Jeśli poziom azotanów jest odpowiedni, na ogół również nie brakuje fosforanów.
Żelazo może być obecne w odpowiedniej jonowej postaci (Fe++), niestety szybko utlenia się do formy nieprzyswajalnej dla roślin. Aby temu zapobiec, należy nawozić chelatem żelazowym. Zapobiega on utlenianiu żelaza i powoduje, że rośliny lepiej je przyswajają. Koncentracja żelaza w wodzie nie powinna być mniejsza niż 0.2 ppm.
Pozostałe pierwiastki śladowe potrzebne są w bardzo małych ilościach. Ich obecność zapewniona jest na ogół poprzez pokarm dla ryb lub specjalne nawozy z pierwiastkami śladowymi. Należy jednak zauważyć, że niektóre z tych pierwiastków są toksyczne w większych ilościach i dostarczanie ich powinno odbywać się z wielką ostrożnością.
Niektóre rośliny potrafią gromadzić węgiel, potas, azot, fosfor, żelazo czy inne rzadsze pierwiastki do późniejszego użycia. Oznacza to, że potrafią sobie poradzić przez pewien czas bez zewnętrznego źródła pokarmu. Mogą w ten sposób pozbawiać inne rośliny niezbędnych im składników pokarmowych.
Regularna wymiana wody to jeden z kluczy do sukcesu w uprawie roślin w akwarium - jak już wspomniałem woda wodociągowa jest bogata w składniki odżywcze i pierwiastki śladowe. Zaleca się wymieniać 25 % wody co dwa tygodnie.
Również podłoże akwarium gra dużą rolę w dostępności pokarmu dla roślin. Składniki odżywcze mogą być umieszczone w podłożu, podczas zakładania akwarium, poprzez wymieszanie laterytu (tropikalnej gliny), ziemi ogrodowej, torfu lub komercyjnych odpowiedników ze spodnią warstwą żwiru. Dodatki te zapewnią roślinom pokarm i zapewniają korzystną jonową postać składników. Powyższe źródło pokarmu zostanie jednak szybko wyczerpane.
Jeśli umieści się w podłożu lateryt lub torf oraz zapewni nieznaczny przepływ wody przez żwir, zapewni to stałe źródło pokarmu dla roślin. Dobrym pomysłem jest ogrzewanie podłoża, co zapewnia nieznaczny prąd ciepłej wody w górę akwarium. Jest to jednak dość drogie rozwiązanie.
Poniższa tabela jest oparta na lutowym numerze "Today's Aquarium, the International Magazine of the Optimum Aquarium" z 1988 roku, wydanym przez Aquadocumenta Verlag GmbH.
| Symbol | Składnik pokarmowy |
Komentarz | Roślina mg/kg |
Woda ml/kg |
Pochłaniany jako |
Wskaźnik koncentracji *) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| O | Tlen | Obficie dostępny w wodzie | 48 | 880 | H2O | 0,02 |
| C | Węgiel | Brak, jeśli nie dostarczamy CO2 | 36 | różnie | CO2 (HCO3-) | 1000 |
| H | Wodór | Obficie dostępny w wodzie | 6 | 110 | H2O | 0,02 |
| K | Potas | Wystarczająca ilość przy dobrym żywieniu, w przeciwnym wypadku należy nawozić | 3.600 | 5 | K+ | 1000 |
| N | Azot |
Za dużo azotanów przy obfitym żywieniu ryb |
3.200 | 5 | NH4+ / NH3- | 1000 |
| S | Siarka | źródło: pokarm dla ryb, większość wód | 660 | 15 | SO4-- | 50 |
| Ca | Wapń | Brak w miękkiej wodzie | 650 | 90 | Ca++ | 10 |
| P | Fosfor | Za dużo fosforanów przy obfitym żywieniu ryb | 460 | 0,1 | HPO4-- / H2PO4- | 1000 |
| Mg | Magnez | Brak w miękkiej wodzie | 210 | 18 | Mg++ | 10 |
| Fe | Żelazo | Brak przy obfitym oświetlaniu akwarium, chyba, że nawożono | 15 | 0 | Fe++ / Fe+++ | 1000 |
| Inne pierw. śladowe | Wystarczająca ilość przy dobrym żywieniu ryb | 10 | 0 | jony | 1000 | |
|
|
|